Nah Çekmek Hakaret Mi? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Açısından Bir İnceleme
“Nah çekmek” ifadesi, sokakta, toplu taşımada ya da işyerinde sıkça karşılaştığımız bir davranış. Ancak, bu kadar yaygın bir hareketin toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından nasıl farklı anlamlar taşıyabileceğini düşündünüz mü? Benim için, sadece bir el hareketinden çok daha fazlası; çünkü her hareketin, her sözün, toplumsal yapılarla nasıl şekillendiğini gözlemlemek, anlamak, bazen de tepki vermek zorundayız. Kendi deneyimlerimden yola çıkarak, “nah çekmek” gibi bir eylemin neden bazen bir hakaret olabileceğini, bazen de kişisel sınırların ihlali olarak algılanabileceğini incelemek istiyorum.
Nah Çekmek Nedir? İlk Bakışta Bir Hareket
“Nah çekmek” dediğimizde, hepimiz hemen gözümüzde bir el hareketi canlandırıyoruz: Parmaklar bir araya getirilir ve hızlı bir şekilde ileriye doğru hareket ettirilir. Bu hareket, özellikle Türkiye’de, sıkça rastlanan, bir tür alaycı, küçümseyici bir davranış olarak tanımlanabilir. Ancak, bu hareketin hakaret sayılıp sayılmayacağı tamamen içinde bulunulan duruma, ilişkilerdeki güç dinamiklerine ve toplumsal bağlama bağlıdır. Bu yazıda, bu basit görünen hareketin ardında yatan daha derin toplumsal anlamları sorgulamak istiyorum.
Toplumsal Cinsiyet ve Nah Çekmek
Bir gün İstanbul’un yoğun caddelerinden birinde yürürken, bir grup erkekle karşılaştım. Hızlıca geçerken, fark ettiğim şeylerden biri, o grup içerisindeki bazı kişilerin “nah” hareketini yapmasıydı. Bunu bir tür eğlence, bir şaka olarak yaptıklarını düşünebilirsiniz. Ancak, başka bir açıdan bakıldığında, bu hareketin toplumsal cinsiyet rollerine nasıl hizmet ettiğini görmek mümkün. Erkeklerin bir arada olduğu bu tür durumlarda, genellikle kadınları küçük düşürme, onları aşağılayıcı bir şekilde konumlandırma eğilimi vardır. Birçok kadın, bu tür davranışları kişisel bir hakaret olarak algılar ve bu hareket, onları bir nesne gibi hissettirebilir. Şimdi, burada şunu sormak gerekiyor: Bu hareket sadece eğlencelik bir şey mi, yoksa kadınları kendi iradeleri dışında bir pozisyona zorlamak mı?
Toplumsal cinsiyetin bu tarz davranışlarla nasıl iç içe geçtiğini, hem erkeklerin hem de kadınların günlük hayatlarında sıkça gözlemleyebiliyoruz. Sokakta yürürken, işyerinde veya sosyal ortamlarda bir kadına yönelik yapılan bu tür hareketler, çoğu zaman kadının kimliği üzerinden yapılan bir yargı gibi algılanabilir. Kendisini ifade etmeye çalışan bir kadına, “senin yerin burada değil” gibi bir mesaj göndermenin başka bir yolu olabilir mi?
Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Açısından Nah Çekmek
Hepimiz farklı geçmişlere, deneyimlere, kimliklere sahip insanlarız. Bunu görmek ve kabullenmek zorundayız. Ancak, “nah çekmek” gibi basit bir hareket bile, bu çeşitliliği dışlayan, yer yer ayrımcı bir davranış haline gelebilir. Birçok farklı toplumsal grubun, özellikle de LGBT+ bireylerinin bu tür davranışlara nasıl tepki verdiğini düşündüğümüzde, bu hareketin bazen ne kadar dışlayıcı olduğunu anlayabiliriz.
LGBT+ bireyleri için, sokakta sergilenen alaycı ve küçümseyici tavırlar çok daha derin bir anlam taşır. İstanbul’da bir gün toplu taşıma araçlarında sıkça karşılaştığım, birkaç LGBT+ bireyiyle yapılan bir sohbeti hatırlıyorum. Konu, sokakta yaşadıkları ayrımcılığa ve dışlanmaya geldi. Onlardan biri, “Birisi bana nah çekerken, sadece cinsel kimliğime değil, beni varlık olarak hiçe saydığı için de üzülüyorum” demişti. Bu, sadece bir el hareketinin ötesinde bir şeydi; bu, kimliklere yönelik bir tehdit ve küçümseme duygusuydu. Toplumsal cinsiyetin, cinsel yönelimlerin ve kimliklerin etrafında dönen bu tür hareketlerin, sosyal adaletin ne kadar önemli bir mesele olduğunu bir kez daha hatırlatıyor.
Sosyal Medyanın Etkisi ve Nah Çekmek
Sosyal medya çağında, her türlü hareketin daha görünür hale geldiği bir dönemdeyiz. İnsanlar, sokakta ya da toplu taşımada gördükleri birini video kaydederek hemen paylaşabiliyor. Bu da demek oluyor ki, bir davranışın daha geniş bir kitleye yayılması an meselesi. Yani, sosyal medyada “nah çekmek” gibi bir davranışın ne kadar hızlı bir şekilde yayılabileceğini ve insanların bu hareketi nasıl alaycı bir biçimde yorumlayabileceğini gözlemlemek mümkün. Bu durum, toplumsal cinsiyet normlarına ve çeşitliliğe dair algıları nasıl şekillendirdiğini gösteriyor. Dahası, toplumsal normlar hakkında farkındalık yaratılmasına olanak tanıyor.
Sonuç: Nah Çekmek, Kimler İçin Hakaret?
Bir davranışın hakaret olup olmadığı, sadece onu gerçekleştiren kişiye değil, aynı zamanda o davranışa maruz kalan kişiye bağlıdır. “Nah çekmek” gibi bir hareket, basit bir şaka ya da eğlencelik bir şey gibi görünebilir, ancak bu hareketin toplumsal bağlamda derin bir anlam taşıdığı açık. Her bireyin toplumsal cinsiyet, kimlik ve kişisel sınırlar üzerinden nasıl bir algı geliştirdiği, bu tür hareketlerin hakaret olup olmadığını belirler. Bizler, her bir hareketin, her bir davranışın, özellikle de günlük hayatın içerisinde sıkça karşılaştığımız bu tür eylemlerin, toplumsal yapıları nasıl etkilediğini sorgulamalıyız. Yalnızca kendimizi değil, başkalarını da anlamaya çalışarak, daha adil bir toplum yaratmak için hep birlikte hareket etmeliyiz.